16 listopada 2009
Informacje na temat siedlisk ludzkich, które mogły dać początek miastu Warszawa są bardzo skąpe i ograniczają się przede wszystkich do danych archeologicznych. Nad Wisłą od wieku dziewiątego do jedenastego istniał gród Stare Bródno. Oprócz niego w granicach współczesnej Warszawy znajdował się także gród Jazdów oraz osady Kamion (wg dokumentu z 1065 wystawionego dla klasztoru w Mogilnie, dziś Kamionek), Gocław (w 1155 własność biskupa płockiego) i Solec (od XII wieku port odbiorczy soli kamiennej, osada targowa oraz przeprawa rzeczna). Pierwsza znana wzmianka piśmienna o znanej nam dzisiaj stolicy, będącą wówczas osadą rybacką lub targową, pojawiła się w roku 1251 w akcie biskupa poznańskiego Boguchwała II. Do III rozbioru Polski obszar utworzonego przed 1252 archidiakonatu czerskiego, podlegał poznańskiemu biskupstwu. W jednym z kolejnych źródeł z 23 czerwca 1262, pojawia się również wzmianka o grodzie lub dworze w Jazdowie. To wszystko działo się jednak zanim powstało miasto. Do powstania Warszawy przyczynił się pośrednio podział dzielnicowy Polski wprowadzony przez Bolesława Krzywoustego. Miał on zażegnać walki o władzę między jego synami, ale doprowadził do osłabienia kraju, który od wschodu najeżdżali Litwini, docierając aż do granic Mazowsza. Z tego powodu dawny szlak handlowy, biegnący z Rusi do Bałtyku przez tereny nadbużańskie, zaczął biec po bezpieczniejszej, lewej stronie Wisły. Tam z kolei krzyżował się z lokalną przeprawą między Kamionem a Solcem. Miasto powstało najprawdopodobniej na przełomie wieku dwunastego i trzynastego, oficjalnie uzyskując lokację ok. 1300 roku. Jednakże nie zachował się żaden dokument – mimo tego właśnie ten rok uważany jest za początek tegoż miasta. Wówczas na obszarze około dwudziestu hektarów, uformowała się Stara Warszawa. Wiadomo również, że Warszawę założono na prawie chełmińskim, a zasadźcami była grupa majętnych kupców, których Bolesław II sprowadził najprawdopodobniej z kopernikowskiego Torunia. Nadana przez nich nazwa, która pierwotnie brzmiała Warszowa lub Warszewa, pochodzi od rycerza z rodu Rawów, Rawiczów, który nosił imię Warsz. Z kolei imię to było skrótem od imienia Warcisław. To właśnie do niego należała wieś z XII lub XIII wieku, leżąca w obrębie dzisiejszego Mariensztatu. Pierwotne brzmienie nazwy Warszowa potwierdzają dokumenty łacińskie, w których używa się formy Varsovia, zamiast Varsavia, oraz źródła francuskie. Tak właśnie powstała nasz Warszawa.