2 listopada 2009
Pałac Kultury i Nauki, określany w skrócie PKiN, to obecnie najwyższy budynek stolicy, Warto poznać jego historię, gdyż nierozerwalnie wiąże się ona z czasami głębokiego PRLu, który rzekomo przeżywa obecnie renesans. W modzie bowiem stało się przypominanie i wyszydzanie ówczesnej rzeczywistości, która nie była przecież tak kolorowa jak się ją teraz określa. Ten najwyższy budynek Warszawy wzniesiono “jako dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego”, a pomysłodawcą jego budowy był sam Józef Stalin. Projektantem wieżowca został radziecki architekt Lew Rudniew. Zadal on sobie nie lada trud, albowiem chciał, aby był on w stylu polskim. W związku z tym odwiedził różne miasta, m.in. Kraków, Chełm, Zamość, w celu zgromadzenia potrzebnych informacji i zapoznania się z polską architekturą. Wraz ze swoim zespołem stworzył pięć projektów, a Rosjanie uznali, że dla symbolu-dominanty Warszawy odpowiednia będzie wysokość 120 m. Jednak sprawa nie była taka oczywista, albowiem ulegli oni namowom pełnomocnika ds. budowy pałacu i zarazem naczelnego architekta Warszawy Józefa Sigalina. Ostatecznie zdecydowano się na wysokość 187 m (z iglicą 230 m). Budowa gmachu trwała od 2 maja 1952 do 22 lipca 1955, a pracowało przy niej ok. 3500 robotników radzieckich. Mieszkali oni w wybudowanym specjalnie dla nich (na warszawskich Jelonkach) osiedlu z kinem, stołówką, świetlicą oraz basenem. Ciemną kartą w historią zapisały się statystyki śmiertelności robotników pracujących przy budowie, albowiem w czasie jej trwania w wypadkach przy pracy zginęło 16 Rosjan. Przygotowując teren pod planowaną budowę pałacu wyburzono resztki 190 kamienic mieszczących ok. tysiąc mieszkań. Zanim ukończono budowę, w dwa dni po śmierci Józefa Stalina, 7 marca 1953 wspólną uchwałą Rady Państwa i Rady Ministrów PRL nadano budynkowi nazwę Pałac Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina. Pod uchwałą podpisał się Bolesław Bierut (Prezes Rady Ministrów) i Aleksander Zawadzki (Przewodniczący Rady Państwa), owa ustawa zakładała ponadto, że na placu przed pałacem zostanie wzniesiony pomnik Stalina. Ogłoszono konkurs, który jednak nie przyniósł zadowalających rezultatów. Aprobaty nie zyskał nawet wyróżniający się projekt Xawerego Dunikowskiego, który wzbudził niesmak partyjnych decydentów. Ostatecznie, na szczęście, pomnika nigdy nie wybudowano. Co ciekawe budynek miał jasną fasadę, która z czasem zszarzała. Stało się tak za sprawą użytych materiałów, albowiem została ona wykonana ze spieków pustaków ceramicznych produkowanych w fabryce na Uralu. Jako mroczną ciekawostkę można wspomnieć o seria samobójczych skoków z tarasu widokowego na 30 piętrze, która rozpoczęła się w roku 1956. Najpierw skoczył Francuz, po nim jeszcze siedmiu Polaków, po tych incydentach zdecydowano się na założenie krat na tarasie.
1 listopada 2009
Stare Miasto zostało założone na skarpie, nad brzegiem dopływu Wisły, rzeczki Kamionki. Tuż obok zamku książąt mazowieckich wzniesionego kilka lat wcześniej w miejscu najstarszej części obecnego Zamku Królewskiego, na północ od wsi Warszawa. Początki Starego Miasta sięgają XIII wieku kiedy to otoczone było wałem ziemnym, który pod koniec XIV wieku został zastąpiony murem obronnym. Owy mur ciągnął się od skarpy wiślanej na zachód, wzdłuż dzisiejszej ulicy Podwale do Piekarskiej, następnie obok kościoła św. Marcina aż do zamku. Powszechnie uważa się, że założycielem miasta był Bolesław II, książę mazowiecki i płocki. Z uwagi na korzystne położenie, na szlaku handlowym znad Morza Czarnego ku Bałtykowi, osiedlili się w Starej Warszawie głównie bogaci kupcy. Co ciekawe, szczątki warszawskiego odcinka owej drogi handlowej to dzisiejsza ulica Świętojańska, Rynku i Nowomiejska. W środku miasta znajdował się plac w kształcie prostokąta, przy którym zamieszkało czterdziestu najbogatszych osadników. Każdy z nich posiadał działkę o szerokości dziewięciu m i długości trzydziestu pięciu metrów. Taki kształt parceli zapewniał pomieszczenie na niewielkim terenie znacznej liczby przylegających do siebie domów. Kamieniczki tam wybudowane były wąskie, jedno lub dwupiętrowe, ze stromymi schodami i dwuspadowymi dachami. Z początku były one drewniane, ale po pożarach w późniejszych latach przybywało murowanych (w roku 1564 było ich już 486). W 1607, po kolejnym wielkim pożarze, został wydany zakaz budowania w obrębie murów obronnych drewnianych domów, zaś całe miasto miało powierzchnię ok. 10 hektarów, dwa place targowe, dwanaście ulic i około 170 domów. Wkrótce po założeniu miasta wzniesiono kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana (dzisiejsza katedra), zaś przy Rynku pod numerem 19 mieszkał wójt, który zarządzał miastem początkowo samodzielnie, a w kolejnych latach wraz z Radą Miejską, która urzędowała w Ratuszu.
W roku 1413 kiedy książę Janusz zdecydował o ustanowieniu Starej Warszawy swoją główną siedzibą, a zarazem stolicą księstwa mazowieckiego, rozpoczął się intensywny rozwój tegoż grodu. Miasto otrzymało podwójną linię murów, zbudowano także baszty oraz wykopano fosę. Do środka można było się dostać jedną z dwóch bram, Krakowską (przeznaczoną przede wszystkim dla Dworzan) i Nowomiejską. Ale także od strony Wisły furtkami dla pieszych znajdującymi się u wylotu dzisiejszej ulicy Celnej i Kamiennych Schodków. W okolicy Bramy Krakowskiej stał budynek zwany Dworem Wielkim (aktualnie jest to najstarsza część Zamku Królewskiego) będący siedzibą księcia.
26 października 2009
Przez wiele lat budowa Muzeum była niemożliwa z powodów politycznych. Poraz pierwszy o potrzebie jego utworzenia dyskutowano już w 1956 roku jednak żadne działania nie zostały podjęte aż do 1981 roku. Wtedy to powołano do życia Społeczny Komitet Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego i rozpoczęto zbiórkę pamiątek z powstania. Jednak wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 roku sparaliżowało wszelkie działania z tym związane. Dopiero w 1983 roku ówczesny komisarz Warszawy gen. Mieczysław Dębicki, powołał oddział Muzeum Historycznego miasta stołecznego Warszawy – które w późniejszych latach zamieni się w Muzeum Powstania Warszawskiego znane nam dzisiaj. W latach 1984-1994 trwały przygotowania do budowy Muzeum Powstania Warszawskiego na ruinach Banku Polskiego, powstańczej reduty przy ul. Bielańskiej. W 1984 roku prof. Janusz Durko, dyrektor Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, zainicjował we współpracy ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich konkurs na projekt Muzeum Powstania. W 1986 roku zwyciężył pomysł Konrada Kuczy-Kuczyńskiego, Andrzeja Miklaszewskiego i Zbigniewa Pawłowskiego. Jednakże dopiero osiem lat później odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Muzeum, jednak z nie do końca jasnych powodów budowa się nie rozpoczęła.
Minęły lata, a sytuacja zmieniła się dopiero w 2002 roku, kiedy prezydentem Warszawy został Lech Kaczyński. To właśnie on obiecał powstańcom, że Muzeum zostanie wybudowane na 60. rocznicę wybuchu powstania warszawskiego. W roku 2003 Jan Ołdakowski wspólnie z Pawłem Kowalem, Leną Dąbkowską-Cichocką i Joanną Bojarską opracowali koncepcję przyszłego Muzeum. Jeszcze w tym samym roku (w lecie) zapadły najważniejsze decyzje. Między innymi powołano pełnomocnika ds. Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego, przeznaczono na siedzibę Muzeum zabytkowy budynek dawnej Elektrowni Tramwajowej, powołano Radę Honorową oraz Radę Programową Muzeum Powstania Warszawskiego. Wraz z końcem roku 2003 Rada Warszawy uchwaliła rezolucję dotyczącą ustanowienia nowej instytucji kultury, czyli właśnie Muzeum Powstania Warszawskiego. Wspomnijmy co nieco o samym wyglądzie muzeum. Konkurs koncepcji architektonicznej, ogłoszony w sierpniu 2003, wygrał projekt architekta Wojciecha Obtułowicza, który wcześniej zaprojektował między innymi PolskiPawilon Expo 2000 w Hanowerze. W konkursie na opracowanie koncepcji plastycznej ekspozycji zwyciężył zespół w składzie: Jarosław Kłaput, Mirosław Nizio, Dariusz Kunowski. Prace na terenie byłej elektrowni tramwajowej rozpoczęły się w kwietniu 2004 i w ciągu następnych czterech miesięcy prowadzone były na trzy zmiany, przez dwadzieścia cztery godziny na dobę. Dzięki olbrzymiemu wysiłkowi i poświęceniu ludzi zaangażowanych w realizację projektu ostatniego dnia lipca 2004, na dzień przed 60. rocznicą powstania warszawskiego ówczesny prezydent Warszawy Lech Kaczyński otworzył Muzeum Powstania Warszawskiego.
22 października 2009
Jak powszechnie wiadomo stolica w trakcie działań wojennych straciła bardzo wiele. Wiele spośród budowli zostało zniszczonych. Warto choćby wspomnieć o zniszczeniach po Powstaniu Warszawskim kiedy to zniszczeniu uległo ponad 90% wszystkich budynków stolicy. Warszawscy architekci podjęli temat odbudowy stolicy już po pierwszych zniszczeniach w roku 1939 – w pracowniach architektonicznych, potajemnie lub pod pozorem innych prac, opracowywali oni plany urbanistyczne i dokumentacyjne. Po wspomnianym wcześniej powstaniu, kiedy miasto zostało przez Niemców planowo zniszczone, prace koncepcyjne nastawione na natychmiastową odbudowę znacznie się wzmocniły i były prowadzone w wyzwolonym Lublinie i na Pradze. Co ciekawe owe planowanie odbywało się także potajemnie w niektórych obozach jenieckich. 5 listopada 1944, jeszcze przed podjęciem decyzji o stołeczności Warszawy (owa decyzja zapadła 3 stycznia 1945 roku), odbył się w Lublinie pierwszy zjazd Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, na którym mimo różnych koncepcji odbudowy, wszyscy zgadzali się co do konieczności odtworzenia Warszawy. Architekci wystosowali pismo do Biura Planowania i Odbudowy, przedstawiające stanowisko SARP-u w sprawie stolicy, apelując o jak najszybsze podjęcie decyzji. Tuż po wyzwoleniu Biuro Planowania przy Rządzie Tymczasowym wysłało do stolicy grupę “Warszawa”, której kierownikiem był Józef Sigalin. Zadaniem tej grupy było oszacowanie zniszczeń i wezwanie rozproszonych architektów do udziału w odbudowie miasta, jednak dopiero 14 lutego 1945 powstało Biuro Odbudowy Stolicy kierowane przez Romana Piotrowskiego. Na początku marca tego samego roku Wydział Urbanistyki przedstawił pierwszy plan dotyczący odbudowy miasta. W prasie pojawiły się artykuły prezentujące polemikę nad planem, a dziedzictwem przeszłości. Odbudową Starego Miasta zajmował się wówczas Wydział Architektury Zabytkowej BOS-u, pod kierownictwem Jana Zachwatowicza. W marcu rozpoczęły pracę dwie grupy, terenowa Stare Miasto i inwentaryzacyjna, natomiast od wiosny następnego roku Pracownia Stare Miasto. Przy okazji odgruzowywania poczyniono również kilka odkryć archeologicznych, m.in. odnaleziono malowidło gotyckie na ścianach kamienic na Rynku Starego Miasta 20 i 8, znaleziono basztę rycerską oraz znaczne partie Barbakanu ukryte w murach przyległych kamienic. Duży wkład w oczyszczanie Starego Miasta mieli mieszkańcy Warszawy, którzy samodzielnie wykonywali pracę w czynie społecznym, w listopadzie 1948 uprawomocnił się plan zagospodarowania przestrzennego Starego i Nowego Miasta, zaś w październiku kolejnego roku przystąpiono do opracowania dokumentacji technicznej.
16 października 2009
Warszawa to stolica Polski. Cel wędrówek zarówno turystów (również tych z zagranicy) jak i mieszkańców mniejszych miast i miejscowości. Dla jednych miasto urodzenia a dla innych miasto, które da pracę i pieniądze na utrzymanie. Dla jednych szansa a dla innych niestety „przegrane marzenia”. Ale czy tak naprawdę kiedykolwiek zastanawiałeś się gdzie Warszawa leży? Jkie jest jej ukształtowanie terenu? Chyba nie, zwykle nie zwraca się na to uwagi. Ot, Warszawa to po prostu wielkie miasto, stolica naszego państwa.
Warszawa leży w środkowym biegu Wisły, na Nizinie Środkowomazowieckiej. Od Karpat dzieli ją „zaledwie” około 350 km. Tyle samo dzieli ją od Bałtyku. Co ciekawe i warte odnotowanie, Warszawa jest jedyną w Europie stolicą leżącą w bezpośrednim sąsiedztwie parku narodowego. Miasto leży po obu stronach rzeki (największej w Polsce – Wisły) i jest nieznacznie wydłużone wzdłuż jej brzegów (rozciąga się na ok. 30 km w kierunku północ-południe i ok. 28 km w kierunku wschód-zachód). Lewobrzeżna część Warszawy jest w większości położona na wysoczyźnie – Równinie Warszawskiej (najwyższy punkt geodezyjny znajduje się na skrzyżowaniu ul. Norwida i Nakielskiej (rejon zajezdni autobusowej “Redutowa” – 115,7 m n.p.m.; porównywalne wysokości w rejonie Filtrów – 114,7 m n.p.m. przy ul. Krzyckiego). Najbardziej charakterystyczna dla krajobrazu miasta jest wysoka na 6-25 m wiślana skarpa, stanowiąca krawędź erozyjną tejże wysoczyzny.
Natomiast pozostała część miasta leży w dolinie Wisły oraz na Równinie Wołomińskiej i w Kotlinie Warszawskiej. Na Bielanach, Białołęce, w Wawrze i Wesołej występują porośnięte lasem, wysokie na kilka-kilkanaście metrów… wydmy, z najwyższym naturalnym punktem wysokościowym – 122,11 m n.p.m. Warszawa stanowi główne miasto aglomeracji. Liczba jej mieszkańców wynosi od około 2,6 do 3 mln. Na jej terenie znajduje się około 20 miast. Wracając do samego ukształtowania terenu w mieście. Znajduje się tam kilka wzgórz usypanych przez człowieka, m.in. Kopiec Powstania Warszawskiego (wysokość 121,0 m n.p.m.), Kopiec Szczęśliwicki (wysokość 138,0 m n.p.m. – najwyższy punkt wysokościowy w Warszawie), a także składowiska odpadów, m.in. Góra Śmieciowa na Radiowie (wysokość 144 m n.p.m.) jak również hałda popiołów z Elektrociepłowni Siekierki na Siekierkach. Warto także wspomnieć, iż najniżej w Warszawie położonym punktem jest brzeg Wisły przy granicy z Jabłonną.