22 października 2009
Jak powszechnie wiadomo stolica w trakcie działań wojennych straciła bardzo wiele. Wiele spośród budowli zostało zniszczonych. Warto choćby wspomnieć o zniszczeniach po Powstaniu Warszawskim kiedy to zniszczeniu uległo ponad 90% wszystkich budynków stolicy. Warszawscy architekci podjęli temat odbudowy stolicy już po pierwszych zniszczeniach w roku 1939 – w pracowniach architektonicznych, potajemnie lub pod pozorem innych prac, opracowywali oni plany urbanistyczne i dokumentacyjne. Po wspomnianym wcześniej powstaniu, kiedy miasto zostało przez Niemców planowo zniszczone, prace koncepcyjne nastawione na natychmiastową odbudowę znacznie się wzmocniły i były prowadzone w wyzwolonym Lublinie i na Pradze. Co ciekawe owe planowanie odbywało się także potajemnie w niektórych obozach jenieckich. 5 listopada 1944, jeszcze przed podjęciem decyzji o stołeczności Warszawy (owa decyzja zapadła 3 stycznia 1945 roku), odbył się w Lublinie pierwszy zjazd Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, na którym mimo różnych koncepcji odbudowy, wszyscy zgadzali się co do konieczności odtworzenia Warszawy. Architekci wystosowali pismo do Biura Planowania i Odbudowy, przedstawiające stanowisko SARP-u w sprawie stolicy, apelując o jak najszybsze podjęcie decyzji. Tuż po wyzwoleniu Biuro Planowania przy Rządzie Tymczasowym wysłało do stolicy grupę “Warszawa”, której kierownikiem był Józef Sigalin. Zadaniem tej grupy było oszacowanie zniszczeń i wezwanie rozproszonych architektów do udziału w odbudowie miasta, jednak dopiero 14 lutego 1945 powstało Biuro Odbudowy Stolicy kierowane przez Romana Piotrowskiego. Na początku marca tego samego roku Wydział Urbanistyki przedstawił pierwszy plan dotyczący odbudowy miasta. W prasie pojawiły się artykuły prezentujące polemikę nad planem, a dziedzictwem przeszłości. Odbudową Starego Miasta zajmował się wówczas Wydział Architektury Zabytkowej BOS-u, pod kierownictwem Jana Zachwatowicza. W marcu rozpoczęły pracę dwie grupy, terenowa Stare Miasto i inwentaryzacyjna, natomiast od wiosny następnego roku Pracownia Stare Miasto. Przy okazji odgruzowywania poczyniono również kilka odkryć archeologicznych, m.in. odnaleziono malowidło gotyckie na ścianach kamienic na Rynku Starego Miasta 20 i 8, znaleziono basztę rycerską oraz znaczne partie Barbakanu ukryte w murach przyległych kamienic. Duży wkład w oczyszczanie Starego Miasta mieli mieszkańcy Warszawy, którzy samodzielnie wykonywali pracę w czynie społecznym, w listopadzie 1948 uprawomocnił się plan zagospodarowania przestrzennego Starego i Nowego Miasta, zaś w październiku kolejnego roku przystąpiono do opracowania dokumentacji technicznej.